६.१.४ उप–महानगरपालिका क्षेत्रबाट निकासी हुने वन पैदावरको विवरण

वन पैदावार र दिगो वन व्यवस्थापन: वनबाट निकासी हुने मुख्य पैदावार काठ, दाउरा र जडिबुटी (NTFP) हुन् । तर वन–अर्थतन्त्रको मूल सिद्धान्त दिगो उपज (sustainable yield) हो — अर्थात् वर्षभरि उम्रने/बढ्ने भन्दा बढी काट्नु हुँदैन, नत्र वन सकिन्छ । वैज्ञानिक वन व्यवस्थापन (scientific forest management) र सामुदायिक वन मोडेलले यही सन्तुलन कायम राख्दै स्थानीय आय जुटाउँछन् — नेपालको सामुदायिक वन विश्वमै सफल नमुना हो । काठ बेच्नुभन्दा स्थानीयस्तरमै फर्निचर/प्रशोधन गरी मूल्य–अभिवृद्धि गरे (हे. कच्चा vs प्रशोधित) रोजगारी र आय दुवै बढ्छ । साथै वनले दिने अदृश्य पारिस्थितिक सेवा — कार्बन भण्डारण, जल–पुनर्भरण, माटो संरक्षण — को आर्थिक मूल्य काठभन्दा कैयौं गुणा बढी हुन्छ, जसलाई कार्बन–व्यापार र भुक्तानी–प्रणाली (PES) मार्फत आम्दानीमा बदल्न सकिन्छ ।