५.१.७ बालमैत्री शिक्षा सम्बन्धी विवरण
बालमैत्री शिक्षा (Child-Friendly School) भनेको के? युनिसेफले विकास गरेको “बालमैत्री विद्यालय” अवधारणा अनुसार विद्यालय केवल पढाउने ठाउँ नभई बालबालिकाको सर्वाङ्गीण विकास (शारीरिक, मानसिक, सामाजिक, भावनात्मक) हुने सुरक्षित, समावेशी र स्वस्थ वातावरण हुनुपर्छ । यसका आधारभूत स्तम्भ हुन् — समावेशिता (सबै बालबालिकाको पहुँच), संरक्षण (शारीरिक/मानसिक दण्डबाट मुक्त), स्वास्थ्य–सरसफाइ (खानेपानी, बालमैत्री शौचालय), र बाल–सहभागिता (बालक्लबमार्फत आफ्ना कुरा राख्ने अवसर) । तुलसीपुर उप–महानगरपालिकाले अपनाएका प्रयासहरु यिनै स्तम्भसँग मेल खान्छन् ।
प्रयासहरु :
- दण्डरहित शिक्षा
- बालविकासमा खेल सामाग्रीको व्यवस्था
- क्षमता विकास तालिमको व्यवस्था
- बालमैत्री खानेपानी तथा शौचालयको व्यवस्था
- बालक्लबहरुको गठन
- बाल शिक्षा सम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन
सिफारिस: दण्डरहित शिक्षा र बालक्लब गठन सकारात्मक छन्; अब यिनलाई मापनयोग्य बनाउन प्रत्येक विद्यालयको बालमैत्री–स्तर (खानेपानी, पृथक् बालिका शौचालय, खेल–पूर्वाधार, सुरक्षित यातायात) को आवधिक स्व–मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ । विद्यालय शौचालय र खानेपानी तथा प्रारम्भिक बाल–शिक्षा (बालविकास) सँग जोडेर बालमैत्री शिक्षालाई समग्र बाल–कल्याण नीतिमा एकीकृत गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।