५.३.४ फोहोर व्यवस्थापन सम्बन्धी घरपरिवारको विवरण

फोहोर व्यवस्थापनको सोपान (waste hierarchy) — ३R: आधुनिक फोहोर–व्यवस्थापन “फाल्ने” होइन, सोपानमा आधारित हुन्छ — पहिलो प्राथमिकता घटाउने (Reduce), त्यसपछि पुनः प्रयोग (Reuse), पुनः–चक्रण (Recycle), अनि कुहिने फोहोरको कम्पोस्ट मल, र अन्तिम विकल्प मात्र ल्याण्डफिल । यसको आधारशिला स्रोतमै छुट्याउने (source segregation — कुहिने/नकुहिने अलग गर्ने) हो । कुहिने फोहोर (खाद्य–रहित) नगरको कुल फोहोरको आधाभन्दा बढी हुने भएकाले त्यसैबाट प्राङ्गारिक मल बनाउँदा ल्याण्डफिलको भार ठूलो मात्रामा घट्छ र कृषिलाई जैविक मल समेत मिल्छ — यो “वृत्ताकार अर्थतन्त्र” (circular economy) को नमुना हो ।

विशेष गरी शहरी क्षेत्र र बजार केन्द्रहरूमा जनघनत्व बढी हुने भएका कारण मानव उत्सिर्जित तथा उद्योगधन्दा र कलकारखानाबाट निस्कने फोहोरले बस्तीको सौन्दर्यलाई विरुप पार्नुको साथै सार्वजनिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव पार्दछ । यस्तो अवस्थामा सरकार तथा समुदाय दुवैको तर्फबाट फोहोर व्यवस्थापन प्रणालीलाई दीर्घकालीन रुपमा सम्बोधन गर्नुपर्दछ । फोहोरले स्वास्थ्य र सौन्दर्य दुवैलाई हानी गर्दछ भन्ने कुरा हृदयंगम गर्दै फोहोरको समुचित व्यवस्थापन गर्नु आवश्यक छ । कतिपय कुहिने प्रकृतिको फोहोरबाट प्राङ्गारिक मल पनि बनाउन सकिन्छ । उप–महानगरपालिकाले योजना बद्ध रुपमा फोहोरमैला व्यवस्थापनको कार्यथालनी नगरेता पनि स्थानीयहरुले कुहिने र नकुहिने फोहोरको परम्परागत ढंगले व्यवस्थापन गर्दै आइरहेका छन् ।

हाल यस उप–महानगरपालिकामा देखिएका समस्याहरू देहाय बमोजिम रहेको छ :