३.२ जनसंख्या विवरणको अवस्था

कुनै पनि स्थानको जनसंख्या, विकासको साधन र साध्य दुवैको रुपमा रहेको हुन्छ । विकासका लागि आवश्यक अन्य आर्थिक, भौतिक साधनहरूको परिचालन मानव श्रोतबाट नै हुने भएकाले विकास योजना तर्जुमा गर्दा यसको बनावटको विविध पक्षहरूको अध्ययन र विश्लेषण हुनु आवश्यक हुन्छ । नेपालमा जनसंख्याको विविध पक्षको तथ्याङ्क प्रत्येक १० वर्षमा हुने राष्ट्रिय जनगणनाकाे साथै उप–महानगरपालिकास्तरमा घरधुरी सर्वेक्षण मार्फत् समेत प्राप्त हुने गरेको छ । यहाँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८ बाट प्राप्त तथ्याङ्कका आधारमा जनसंख्याका विविध पक्षहरूको विश्लेषण गरिएको छ ।

माथिको तालिकामा तुलसीपुर उप–महानगरपालिकाको जनसंख्याको विवरण प्रस्तुत गरिएको छ । राष्ट्रिय जनगणना, २०७८ को तथ्याङ्क अनुसार उप–महानगरपालिकाको जम्मा जनसंख्या १,७९,७५५ रहेको छ जस मध्ये पुरुष ४७.१६ प्रतिशत (८४,७६४ जना) र महिला ५२.८४ प्रतिशत (९४,९९१ जना) रहेका छन् । सोही अनुसार लैङ्गिक अनुपात (sex ratio) अर्थात प्रति १०० महिलामा पुरुषको संख्या ८९.२३ रहेको छ । जनघनत्व (प्रति वर्ग किलोमिटरमा रहेको जनसंख्या) ४६७.३२ जना प्रति वर्ग किलोमिटर रहेको छ । यस उप–महानगरपालिकाको कुल जनसंख्या मध्ये ३,२१२ जना अर्थात १.७९ प्रतिशत अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू रहेका छन् । कुल ४६,०१८ घरपरिवार रहेको यस उप–महानगरपालिकामा प्रति परिवार औषत ३.९ जना सदस्य रहेको देखिन्छ ।